Tarih Bilimi Nedir 5

Tarih, geçmiş zamanın incelenmesi bilimidir.[2] “Tarih”, geçmiş zamanda olan vakaların incelenmesinin katı dizi, bu olaylarla müntesip bilgilerin ayyaşfi, toplanması, organizasyonu, sunumu ve yorumlanması ile de ilgilenen bir şemsiye terimdir.[3]

İnsan yahut beniâdem-dışı farkı gözetmeksizin, yer ve gün aralığının kestirildiği bir geçmiş gün dilimde, saika-sonuç ilişkisi kurup, belge ve bulgular eşliğinde bilgiler toplayan bir akademik disiplin olan gün, herhangi bir fen kümesine dahil edilmez; çünkü gün, her düzlükın cemaziyelevvelini inceleyebilecek denli geniş bir disiplindir. İnsanlık cemaziyelevveli nazire konusu evetğunda, edebiyatın icadından önceki zamanlara “gün öncesi” denir.

Tarihî inceleme, geçmiş zamandaki olaylara değgin bütün bilgilerin, vakaların vuku bulmuş olduğu dönemin şartları hane önüne aldatmaınarak, mümkün evetğunca nesnel bir şekilde sunulması ile oluşur. Tarih, yaşanan vakaların bir daha yaşanabilmesi gibi bir muhtemellık olmadığından natür bilimlerindeki gibi deney ve gözleme dayanamaz.

Tarih sözcüğünün Batı dillerindeki müşterek önlığı, Grekçe: ἱστορία, historiá (medlulı “anket”) teriminden türemiştir.[4] İyonya lehçesinde bildirme, yüklem alma aracılığıyla bilim edinme anlamlarında kullanılan lügat, Attika lehçesinde görerek, şahit olarak bilme anlamlarının katı dizi çok daha geniş bir medlul hapishaneğiyle fizik, coğrafya, astronomi, bitki ve efsanevi bilgisi ve ayrıca gitgide natür bilgisini kapsayacak şekilde kullanılmıştır. Edward Carr’ın tanımıyla gün, “doğrulanmış olgular kümesi”nden değişik bir şey değildir.[5]