Duydum Ki Bir Kızın Olmuş 2

Türkü, Türkiye’nin sözlü geleneğinde, bir ezgi ile söylenen halk şiirlerinin her çeşidine verilen ad. Türkü sözcüğü, Türk adının sonuna, bağ eki olan “î” ekinin getirilmesiyle ortaya çıkmıştır. “Türkî”, Türk ile ilişkin ve Türk’e özgü medlulında da kullanılır.

Türkü, kendine özgü ve belli başlı bir ezgi ile söylenen, hece ölçüsüyle yazgılan ve giderek anonimleneşeli bir nazım biçimidir. Yırler temel dörtlüklerle, onu izleyen nakaratlardan oluşur. Yırlerdeki dörtlüklere (üçlük veya ikilik bile kabil) “bent” adı verilir. Nakaratlar ise halk dilinde “saz” ve “kavuştak” olarak adlandırılır. Kavuştaklar her ezgiden sonrasında yine edilen ikilik (evet da elan çok) dizelerdir.

Yırnün belli başlı bir şekli yoktur. Bir koşma, bir semai, bir destan evet da rastgele bir halk şiiri türkü ezgisiyle söylendiğinde türkü olur. Bu yüzden türkü tipinin en sarih özelliği melodisidir. Yırler hece ölçüsünün her lakırtııbıyla söylenir. şu demek oluyor ki hece skorsı itibarıyla bir sınırlama olmaz.

Yırlerin koca çoğunluğu anonimdir evet da ağızdan ağza söylenirken söyleyeni kaybolmuştur. Yırler bu şekilde halkın malı olurlar ve halkın her kesimine seslenme eden sanatkârlar aracılığıyla albümlerde, konserlerde ve canlı performanslarda kullanılan münteşir bir müzik türüdür. Yırler çoğu öğün, bir natür fenomenı evet da bir kahramanlık mukabilsında doğar ve yayılırlar. Yırler, doğdukları bölgenin özelliklerini koruyamazlar. Taşındıkları bölgelerde kişilerin, belde adlarının, ayrıca mevzuların üstelik değiştiği görüldüğü muhtevain, nerede doğduklarını saptamak dermanleşir.

Mahmut Ragıp Gazimihal, ezgilere için usulsüz ve usullü yırler olarak dü kıvrım yapar. Usulsüz olanlar; divan, bozlak, koşma, hoyrat ve Çukurova’yı muhtevaine yer uzun havalardır. Usullü olan yırler grubunda ise çoğu kez temaşa havaları belde hileır ki bunlara Konya’da oturak havası, Şanlıurfa’da kırıntı hava adı verilmektedir.

Türklerde fiillenen konulara için bile sınıflama yapan yazarlar vardır. Mevzularına için yırler:

Ninniler
Çocuk yırleri
Tabiat yırleri
Aşk yırleri
Kahramanlık ve bayrakaltı yırleri
Seremoni yırleri
İş yırleri
Içinlıklı yırleri
Ölüm yırleri (Ağıt)
Hile yırleri
Beğeni ve efsanevi yırleri
Zeybek ve derebeyi yırleri
Cinayetler ve yaraklı olaylarla alakalı yırleri
Güldürücü yırleri