Duydum Ki Bir Kızın Olmuş 12

Türkü, Türkiye’nin sözlü geleneğinde, bir ezgi ile söylenen yaratma şiirlerinin her çeşidine maruz ad. Türkü sözcüğü, Türk adının sonuna, bağ eki olan “î” ekinin getirilmesiyle ortaya çıkmıştır. “Türkî”, Türk ile alakadar ve Türk’e özgü mazmunında da kullanılır.

Türkü, kendine özgü ve belli bir ezgi ile söylenen, hece ölçüsüyle kırlan ve giderek anonimleabat bir nazım biçimidir. Türküler temel dörtlüklerle, onu izleyen nakaratlardan oluşur. Türkülerdeki dörtlüklere (üçlük veya ikilik bile olabilir) “bent” adı verilir. Nakaratlar ise yaratma dilinde “bağlama” ve “kavuştak” olarak adlandırılır. Kavuştaklar her ezgiden sonra gene edilen ikilik (evet da daha çok) dizelerdir.

Türkünün belli bir şekli yoktur. Bir koşma, bir semai, bir destan evet da rastgele bir yaratma şiiri türkü ezgisiyle söylendiğinde türkü olur. Bu yüzden türkü tipinin en sarih özelliği melodisidir. Türküler hece ölçüsünün her kalıbıyla söylenir. Yani hece adetsı itibarıyla bir sınırlama olmaz.

Türkülerin oylumlu çoğunluğu anonimdir evet da ağızdan ağza söylenirken söyleyeni kaybolmuşdolaşma. Türküler bu şekilde yaratmaın dünyalıkı olurlar ve yaratmaın her kesimine hitap eden artistlar aracılığıyla albümlerde, konserlerde ve canlı performanslarda kullanılan münteşir bir müzik türüdür. Türküler çoğu defa, bir doğa hadiseı evet da bir kahramanlık katsında doğar ve yayılırlar. Türküler, doğdukları bölgenin özelliklerini koruyamazlar. Taşındıkları bölgelerde kişilerin, mahal adlarının, ayrıca mevzuların birlikte değişmiş olduğu görüldüğü muhtevain, nerede doğduklarını saptamak hızleşir.

Mahmut Ragıp Gazimihal, ezgilere için usulsüz ve usullü koşukler olarak iki kıvrım yapar. Usulsüz olanlar; divan, bozlak, koşma, hoyrat ve Çukurova’yı muhtevaine meydan uzun havalardır. Usullü olan koşukler grubunda ise umumiyetle kumar havaları mahal hileır ki bunlara Konya’da oturak havası, Şanlıurfa’da kırık ortam adı verilmektedir.

Türklerde kârlenen konulara için bile sınıflama karşılayıcı yazarlar vardır. Konularına için koşukler:

Ninniler
Çocuk koşukleri
Natür koşukleri
Aşk koşukleri
Kahramanlık ve askeriye koşukleri
Tören koşukleri
İş koşukleri
Muhaliflıklı koşukleri
Ölüm koşukleri (Ağıt)
Hile koşukleri
Karakter ve efsanevi koşukleri
Zeybek havası ve derebeyi koşukleri
Cinayetler ve dokunaklıklı olaylarla alakalı koşukleri
Güldürücü koşukleri